Oczepiny - popularny zwyczaj weselny

Jeszcze pod dawnym adresem blogu pisałem o oczepinach - jednym z najbardziej popularnych obyczajów weselnych w Polsce. Wiem, że wielu czytelników szuka informacji o oczepinach, dlatego też postanowiłem napisać o nich ponownie również tutaj.

Oczepiny to obyczaj wyraźnie obecny w dzisiejszej Polsce. Mimo, że jest to tradycja znana już od wieków, to nadal cieszy się powodzeniem w kraju. Oczywiście przez lata oczepiny ulegały znacznym zmianom i nie przypominają już tak bardzo swojego pierwowzoru. To jednak nie szkodzi, bowiem obyczaje ewoluują wraz z naszą mentalnością. Ważne jest, żeby zdawać sobie sprawę z tradycji i nie pozwolić jej zaniknąć. Cieszy zatem, że Młodzi z pomocą zespołów weselnych nadal organizują współczesne wersje oczepin. Warto dodać, że zabawę tę poprzedzał często obyczaj rozplecin, który dziś jednak niemal zupełnie już zanikł.

Nazwa tego zwyczaju wzięła się od charakterystycznego czepka, pełniącego również rolę wianka. Symbolizuje on oczywiście czystość panny młodej. Cnotę otrzymywał później pan młody, zdejmując czepek. Co ciekawe, po zdjęciu nakrycia głowy włosy panny młodej były obcinane. Nie sądzę, żeby taka tradycyjna odmiana oczepin zainteresowała współczesne panny młode. Jak zawsze w przypadku radosnych obyczajów weselnych całości towarzyszyły śpiewy, tańce i zabawy. Na przykład zrzucanie czepka i zastępowanie go męskim kapeluszem, czemu sprzeciwiały się kobiety mające "oczepić" Młodą.

Zgodnie ze zwyczajem oczepiny odbywają się o północy. Do dziś ta symboliczna godzina zostaje aktualna. Jest tak przede wszystkim na wsi, gdzie przywiązanie do tradycji wydaje się większe, a oczepiny - popularniejsze, niż w mieście.

Oczepiny to również uwielbiane rzucanie welonu.Według tradycji szczęśliwa panna, która pochwyci rzucony welon pierwsza w kolejności znajdzie sobie małżonka. Podobnie rzecz ma się z panem młodym i jego krawatem bądź muszką. I w tym przypadku nie brakuje pola do popisu dla wodzireja, rodziny i weselnego zespołu muzycznego, którzy mogą urozmaicić zabawę w dowolny sposób (również we współczesnym duchu).

Współcześnie warto połączyć te obyczaje z weselem. Kreatywność i pomysłowość jest tylko atutem - pozwolą gościom świetnie się bawić i gwarantują sukces w tym ważnym dniu. I w tym przypadku można liczyć na doświadczony weselny zespół muzyczny. Oczepiny można też organizować osobno, co daje większe możliwości związane z urozmaiceniem ich konkursami i zabawami.

Pięknym sposobem na zwieńczenie oczepin jest przemowa, w której Młodzi dziękują gościom i rodzicom. O tych drugich nie wolno zapomnieć, gdyż jak wiadomo, udane wesele to dla nich często punkt honoru. Przypomnę jeszcze, że całość warto zaplanować pod kątem zaproszonych osób - im bardziej swobodni i energiczni goście, tym więcej można zdziałać.

Na podstawie:
http://slaskiewesele.pl/poradnik-slubny/obyczaje/384-oczepiny

Rozpleciny

Pisałem już o obyczaju oczepin, który w wielu regionach przetrwał do dziś, oczywiście w nieco zmienionej już formie. Warto wiedzieć, że dawniej, do XIX wieku oczepiny poprzedzał zwyczaj rozplecin (nazywany również warkoczem). W późniejszych latach oba obyczaje scaliły się w jeden, a dziś w zasadzie oba zanikają w natłoku nowych pomysłów i mód.

Rozpleciny następowały na wieczór przed ślubem. Zwyczaj symbolizuje zakończenie stanu panieńskiego przyszłej żony. Oczywiście zgodnie z dawnymi obyczajami panna młoda była dziewicą a całe wydarzenie to także symboliczne oddanie cnoty panu młodemu.

W różnych regionach Polski można zauważyć pewne różnice w obchodzeniu rozplecin, jednak w zasadzie sprowadza się on do tego samego. Na początku druhny czeszą przyszłą żonę, zaplatając jej piękne warkocze.

Drugim etapem jest zaplatanie w warkocze (lub umieszczenie pod wieńcem) przedmiotów, które symbolizują dostatek – najczęściej monety i cukier, ale także na przykład chleb. Wówczas zjawia się pan  młody z drużbami. W atmosferze zabawy i ostentacyjnego płaczu panny młodej, jej wybranek pyta o zgodę na zdjęcie wianka, czego następnie dokonuje. Warto tu podkreślić, że w zależności od majątku Młodych, wieniec może przybrać bardzo ozdobne i drogocenne formy. Bywa, że przypomina on koronę i tak też wówczas jest nazywany. Na koniec pan młody, za przyzwoleniem pozostałych przystępuje do rozplatania warkocza. Pomagają mu w tym drużbowie. Po tym wydarzeniu wszyscy goście bawią się aż do rana. Warto dodać, że włosy panny młodej pozostawały rozpuszczone aż do innego przedślubnego obrzędu, czyli wspomnianych oczepin. 

Oczywiście wariantów rozplecin jest wiele i nie sposób ich tu wymienić. Warto zapoznać się z poniższym odnośnikiem, w którym część z nich wymieniono:

http://www.weseleislub.info/oczepiny_i_rozpleciny.html

Stary adres blogu

Na tym blogu chciałbym kontynuować redagowanie postów na temat obyczajów weselnych w Polsce, ze wskazaniem na polską wieś i Śląsk. Część pracy wykonałem już wcześniej i w tym poście pozwolę sobie na umieszczenie odnośników do napisanych już postów.

Walka o dominację w małżeństwie - obyczaj polskiej wsi

Zwyczaje weselne w Będziemyślu (Podkarpacie) - dawne obyczaje wsi podkarpackiej

Zwyczaje Żerasłowic - zwyczaje wsi małopolskiej

Ślub i wesele w Małopolskie - krótka charakterystyka

Uroczystość weselna w Sieradzu

Pokładziny w Polsce - opis niezwykłego dawnego obyczaju ślubnego. Polecam zapoznać się z tym postem choćby z ciekawości...

Polterabend - obyczaj głównie Śląski

Błogosławieństwo - podstawowe informacje

Wierzenia i przesądy - kilka interesujących ciekawostek związanych z zabobonami dotyczącymi ślubu i wesela

Zaproszenie weselne - dwa typy zaproszeń weselnych wg. Anny Wieczorkiewicz

Jednocześnie proszę o wyrozumiałość. Muszę jeszcze wiele pracować nad wyglądem i funkcjonalnością tego blogu. Chętnie przyjmę sugestie dotyczące zmian i usprawnień. Muszę się też wytłumaczyć w sprawie częstotliwości dodawania nowych postów - trwa to dość długo, bo trudno o porządne źródła. Proszę zatem o cierpliwość!